Bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh là một trong những nguyên nhân phổ biến khiến bé gặp các vấn đề về tiêu hóa như đầy hơi, tiêu chảy, quấy khóc sau bú hoặc chậm tăng cân. Nhiều ba mẹ thường nhầm lẫn tình trạng này với rối loạn tiêu hóa thông thường nên dễ chăm sóc sai cách, khiến hệ tiêu hóa của bé càng nhạy cảm hơn.

Vậy bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh là gì, có những dạng bất dung nạp lactose nào và làm sao để nhận biết sớm các dấu hiệu thường gặp?

Bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh là gì?

Lactose là loại đường tự nhiên có trong sữa mẹ và hầu hết các loại sữa công thức. Sau khi bé bú, Lactose sẽ được enzyme lactase tại ruột non phân giải thành các đường đơn để hấp thu.

Tuy nhiên, khi cơ thể của bé không sản xuất đủ enzyme lactase hoặc hoạt động của enzyme này bị suy giảm, Lactose sẽ không được tiêu hóa hoàn toàn. Phần Lactose dư thừa đi xuống đại tràng và bị vi khuẩn lên men, tạo ra khí cùng nhiều acid gây kích thích đường ruột. Đây chính là nguyên nhân khiến bé xuất hiện các triệu chứng như đầy bụng, tiêu chảy hoặc khó chịu sau bú. Tình trạng này được gọi là bất dung nạp Lactose.

Nhiều ba mẹ thường lo lắng rằng trẻ bị bất dung nạp Lactose đồng nghĩa với việc không thể bú sữa mẹ. Tuy nhiên điều này không hoàn toàn đúng. Phần lớn trẻ vẫn có thể tiếp tục bú mẹ nếu được theo dõi và chăm sóc đúng cách. Quan trọng nhất là xác định được nguyên nhân, mức độ dung nạp và hỗ trợ hệ tiêu hóa của bé phục hồi ổn định hơn.

Các dạng bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh

Bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh được chia thành nhiều dạng khác nhau, tùy theo nguyên nhân gây ra tình trạng thiếu hụt enzyme lactase.

Bất dung nạp Lactose bẩm sinh

Đây là dạng hiếm gặp nhưng khá nghiêm trọng. Trẻ sinh ra đã thiếu hoàn toàn enzyme lactase do yếu tố di truyền nên cơ thể gần như không thể tiêu hóa Lactose ngay từ những ngày đầu đời.

Thông thường bé sẽ xuất hiện triệu chứng rất sớm sau khi bú như tiêu chảy nhiều lần, bụng chướng, mất nước hoặc không tăng cân. Nếu không được phát hiện kịp thời, trẻ có thể bị suy dinh dưỡng và ảnh hưởng đến sự phát triển.

Trường hợp này cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi chặt chẽ để có hướng điều trị phù hợp.

Bất dung nạp Lactose nguyên phát

Đây là tình trạng lượng enzyme lactase giảm dần theo thời gian. Dạng này thường phổ biến hơn ở bé đã lớn hoặc người trưởng thành hơn là trẻ sơ sinh.

Tuy nhiên, một số trẻ vẫn có thể gặp tình trạng giảm hoạt động lactase sớm khiến hệ tiêu hóa trở nên nhạy cảm hơn với Lactose trong sữa.

Các triệu chứng thường xuất hiện từ từ và có xu hướng rõ hơn khi trẻ tiêu thụ lượng sữa lớn.

Bất dung nạp Lactose thứ phát

Đây là dạng thường gặp nhất ở trẻ nhỏ và thường xảy ra sau khi bé gặp các vấn đề về đường ruột như tiêu chảy, nhiễm virus đường ruột hoặc sử dụng kháng sinh kéo dài.

Khi niêm mạc ruột bị tổn thương, khả năng sản xuất enzyme lactase cũng suy giảm tạm thời. Điều này khiến bé gặp khó khăn trong việc tiêu hóa Lactose dù trước đó hoàn toàn bình thường.

Điểm tích cực là dạng bất dung nạp này thường có thể cải thiện khi hệ tiêu hóa và niêm mạc ruột phục hồi tốt hơn.

Dấu hiệu bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh thường gặp

Những dấu hiệu bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh thường xuất hiện sau bú khoảng từ vài phút đến vài giờ. Mức độ biểu hiện ở mỗi bé có thể khác nhau tùy theo khả năng tiêu hóa và lượng Lactose nạp vào cơ thể.

Tiêu chảy sau khi bú

Đây là dấu hiệu phổ biến nhất. Bé có thể đi ngoài nhiều lần trong ngày với phân lỏng, có bọt hoặc mùi chua. Một số trường hợp còn kèm theo tình trạng hăm tã do phân có tính acid cao gây kích ứng da.

Nếu tình trạng tiêu chảy kéo dài, trẻ có nguy cơ mất nước và mệt mỏi.

Đầy hơi, chướng bụng 

Do Lactose không được tiêu hóa hoàn toàn nên sẽ bị lên men trong đường ruột và sinh ra nhiều khí. Điều này khiến bụng bé thường căng tròn, sôi bụng hoặc khó chịu sau bú.

Nhiều bé còn có biểu hiện cong người, co chân lên bụng hoặc khó ngủ vì đầy hơi.

Quấy khóc sau bú

Khi hệ tiêu hóa hoạt động không ổn định, bé thường cảm thấy đau bụng, khó chịu sau ăn. Trẻ có thể quấy khóc kéo dài, bú ngắt quãng hoặc không chịu bú tiếp dù vẫn đói.

Đây là dấu hiệu khiến ba mẹ dễ nhầm lẫn với tình trạng colic hoặc khó chịu thông thường ở trẻ sơ sinh.

Xì hơi nhiều

Bé xì hơi liên tục kèm tiếng bụng ọc ạch là tín hiệu cho thấy lượng khí trong đường ruột tăng lên do quá trình lên men Lactose.

Mặc dù đây không phải triệu chứng nguy hiểm nhưng nếu đi kèm tiêu chảy và quấy khóc kéo dài thì ba mẹ nên chú ý theo dõi thêm.

Chậm tăng cân

Khi hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả, cơ thể bé sẽ hấp thu dinh dưỡng không tối ưu. Nếu bất dung nạp Lactose kéo dài mà không được can thiệp phù hợp, trẻ có thể tăng cân chậm hoặc nhẹ cân so với tiêu chuẩn thông thường.

Cách xử lý khi trẻ sơ sinh bị bất dung nạp Lactose

Khi nhận thấy bé có các dấu hiệu nghi ngờ bất dung nạp Lactose, ba mẹ không nên chủ quan mà cần có cách xử lý phù hợp.

– Theo dõi các triệu chứng của bé: Ba mẹ nên quan sát tần suất đi ngoài và phản ứng sau khi bú của con để cung cấp thông tin cho bác sĩ khi cần thiết.

– Không tự ý ngưng sữa mẹ: Sữa mẹ vẫn là nguồn dinh dưỡng tốt nhất cho trẻ sơ sinh. Trong nhiều trường hợp bất dung nạp Lactose nhẹ hoặc tạm thời, bé vẫn có thể tiếp tục bú mẹ theo chỉ dẫn của bác sĩ.

– Điều chỉnh chế độ dinh dưỡng phù hợp: Với trẻ dùng sữa công thức, bác sĩ có thể cân nhắc loại sữa phù hợp với hệ tiêu hóa của bé.

– Bổ sung lợi khuẩn hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh đường ruột: Khi hệ vi sinh mất cân bằng, khả năng tiêu hóa của bé cũng có thể bị ảnh hưởng. Việc bổ sung lợi khuẩn phù hợp có thể hỗ trợ phục hồi niêm mạc ruột, giảm đầy hơi và các vấn đề liên quan đến tiêu hóa.

– Đưa bé đến các cơ sở y tế để thăm khám: Nếu bé có những dấu hiệu bất thường như tiêu chảy kéo dài, mất nước, bỏ bú, không tăng cân, phân có máu thì ba mẹ cần đưa bé đến thăm khám bác sĩ sớm nhất để được theo dõi kịp thời.

Bất dung nạp Lactose ở trẻ sơ sinh là tình trạng liên quan đến khả năng tiêu hóa đường Lactose của cơ thể. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu như tiêu chảy, đầy hơi hay quấy khóc sau bú sẽ giúp ba mẹ có hướng chăm sóc phù hợp hơn cho bé.

Bên cạnh chế độ dinh dưỡng hợp lý, việc chăm sóc hệ tiêu hóa và duy trì cân bằng hệ vi sinh đường ruột cũng đóng vai trò quan trọng giúp bé hấp thu tốt và phát triển khỏe mạnh.