Tiêu chảy do kháng sinh (Antibiotic-Associated Diarrhea – AAD) là một trong những tác dụng không mong muốn thường gặp khi trẻ phải điều trị bằng kháng sinh. Tình trạng này không chỉ khiến trẻ khó chịu, biếng ăn và mất nước mà còn có thể làm gián đoạn quá trình điều trị.

Một nghiên cứu quy mô lớn mang tên PEARL (Probiotic Effect in Antibiotic-associated diarrhea with L. reuteri) được công bố trên European Journal of Pediatrics đã cung cấp bằng chứng mạnh mẽ cho thấy L.reuteri Protectis giúp giảm đáng kể nguy cơ tiêu chảy do kháng sinh ở trẻ em điều trị ngoại trú.

Giá trị khoa học của nghiên cứu

Tiêu chảy do kháng sinh là gì?

Tiêu chảy do kháng sinh là tình trạng đi ngoài phân lỏng xuất hiện trong hoặc sau khi sử dụng kháng sinh.

Nguyên nhân chủ yếu là do:

• Kháng sinh làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
• Giảm số lượng vi khuẩn có lợi.
• Tạo điều kiện cho vi khuẩn có hại phát triển.

Theo nhiều nghiên cứu, AAD có thể xảy ra ở 5–30% trẻ em, tùy thuộc vào loại kháng sinh và độ tuổi.

Nghiên cứu PEARL được thực hiện như thế nào?

Thiết kế nghiên cứu

Đây là thử nghiệm lâm sàng tiền cứu, đa trung tâm, ngẫu nhiên, mù đôi và có đối chứng giả dược, được tiến hành tại nhiều trung tâm nhi khoa ở Thổ Nhĩ Kỳ từ năm 2017–2019.

Đây là một trong những thiết kế nghiên cứu có mức độ bằng chứng cao nhất trong y học.

Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu tuyển chọn 654 trẻ em điều trị ngoại trú mắc:

• Viêm tai giữa cấp (Acute Otitis Media – AOM).
• Viêm mũi xoang cấp (Acute Rhinosinusitis – ARS).

Tất cả trẻ đều được điều trị bằng amoxicillin-clavulanate.

Phác đồ điều trị

Các trẻ được chia ngẫu nhiên thành hai nhóm:

Nhóm 1

• Amoxicillin-clavulanate
• L.reuteri Protectis
• Liều 2 × 10⁸ CFU/ngày

Nhóm 2

• Amoxicillin-clavulanate
• Giả dược

Men vi sinh được sử dụng trong suốt thời gian điều trị kháng sinh hoặc kéo dài đến 21 ngày sau khi ngừng kháng sinh.

Kết quả nổi bật của nghiên cứu

Giảm gần 50% nguy cơ tiêu chảy do kháng sinh

Kết quả cho thấy L.reuteri Protectis giúp giảm rõ rệt tỷ lệ tiêu chảy do kháng sinh ở tất cả các mốc theo dõi.

Nguy cơ mắc tiêu chảy giảm khoảng:

• 53% sau 14 ngày
• 51% sau 21 ngày
• 54% sau 56 ngày

Tất cả các kết quả đều có ý nghĩa thống kê rất cao (p < 0,001).

Hiệu quả kéo dài tới 8 tuần

Một điểm đáng chú ý của nghiên cứu là lợi ích của L.reuteri Protectis vẫn được duy trì trong suốt 56 ngày theo dõi, ngay cả sau khi trẻ đã kết thúc liệu trình kháng sinh.

Điều này cho thấy việc bổ sung lợi khuẩn không chỉ có tác dụng trong giai đoạn dùng kháng sinh mà còn góp phần hỗ trợ phục hồi hệ vi sinh đường ruột sau điều trị.

Hiệu quả đặc biệt rõ ở trẻ 6–24 tháng tuổi

Phân tích dưới nhóm cho thấy lợi ích nổi bật nhất xuất hiện ở:

• Trẻ từ 6–24 tháng tuổi.
• Trẻ mắc viêm tai giữa cấp (AOM).

Đây cũng là nhóm đối tượng thường xuyên phải sử dụng kháng sinh trong thực hành nhi khoa.

Rút ngắn thời gian tiêu chảy

Ở những trẻ vẫn xuất hiện tiêu chảy do kháng sinh, nhóm sử dụng L.reuteri Protectis có thời gian tiêu chảy ngắn hơn so với nhóm giả dược.

Điều này cho thấy lợi khuẩn không chỉ giúp giảm nguy cơ mắc AAD mà còn góp phần làm giảm mức độ ảnh hưởng của tình trạng này.

Kết luận

Nghiên cứu PEARL được công bố trên European Journal of Pediatrics đã cung cấp bằng chứng chất lượng cao cho thấy L.reuteri Protectis giúp:

• Giảm gần 50% nguy cơ tiêu chảy do kháng sinh.
• Duy trì hiệu quả bảo vệ trong suốt 8 tuần theo dõi.
• Rút ngắn thời gian tiêu chảy nếu trẻ vẫn mắc AAD.
• Đặc biệt hiệu quả ở trẻ 6–24 tháng tuổi và trẻ mắc viêm tai giữa cấp.

Những kết quả này tiếp tục củng cố vai trò của L.reuteri Protectis như một trong những chủng lợi khuẩn có bằng chứng lâm sàng mạnh trong hỗ trợ phòng ngừa tiêu chảy do kháng sinh ở trẻ em.

Tài liệu tham khảo

Dinleyici EC, Ozen M, Guven S, et al. Effect of Limosilactobacillus reuteri DSM 17938 in preventing antibiotic-associated diarrhea in children: a prospective multicenter randomized placebo-controlled clinical trial (PEARL Study). European Journal of Pediatrics. 2025. PMID: 40488914. DOI: 10.1007/s00431-025-06249-8.